Z serii "You've been in CH too long..."

"You know you've been in Switzerland too long when you think it's economically wasteful to have more than one brand of a product in a store"

Czytam właśnie książkę "TAK! 50 sekretów nauki perswazji" (swoją drogą dla tych, którzy mnie dobrze znają, musi być to całkiem zabawne). Jeden z rozdziałów to "Kiedy - oferując ludziom więcej - sprawiamy, że chcą mniej?". Idea polega na tym, że w pewnych kwestiach nie można przedstawiać ludziom zbyt różnorodnej oferty, bo czują się zagubieni i odechciewa im się wybierać cokolwiek spośród tego ogromu możliwości.

I zdaje się wiedzą o tym dobrze w Szwajcarii. Jedną z kolejnych rzeczy, które mnie tu zaskakują, jest stosunkowo nieduży wybór marek produktów w sklepach. Nie dotyczy to serów i innych przetworów mlecznych oraz prawdopodobnie mięsa (tego ostatniego jemy śladowe ilości, więc nie bardzo zwracam uwagę, ale zajmuje sporą część sklepu. A może właśnie jest go tak dużo, że odechciewa mi się wybierać? ;-)).

Ale kiepsko jest już na przykład ze słodyczami. Przynajmniej jak na kraj czekoladą płynący. Np. w jednej z największych sieci sklepów Migros nie nie ma moim zdaniem, poza berneńską z niedźwiadkiem, żadnej dobrej czekolady. Można kupić w nim tylko nie za smaczną markę Frey. Po Lindty i inne Toblerone trzeba udać się do Coopa, gdzie oczywiście nie ma już Freya. 

Kolejne moje zmartwienie to mąka. Jako że prowadzę ostatnimi czasy żywot housewife, mam dużo czasu i ochoty na eksperymenty kulinarne. I znowu, w Migrosie jakieś cztery rodzaje mąki na krzyż. Nikt tu się nie bawi za bardzo w typy mąki. Na przykład "Weissmehl" to "weissmehl" , i to  jednej firmy. I nie ma "Basi najlepszej do naleśników" :-) ani innej najlepszej do ciast drożdżowych. Jak się komuś nie podoba, może pójść do innego sklepu, gdzie  znajdzie inną firmę (i tylko tę jedną inną rzecz jasna).

Proszki do prania? Płyny do zmywania? Znowu - w jednym sklepie takie, w innym takie, z pustym przecięciem (czyli brakiem elementów wspólnych ;-)).

I tak dalej. W każdym razie, jeśli jest się umiarkowanie wybrednym  i ma się swoje ulubione produkty z różnych kategorii, to bardzo prawdopodobne, że zakupy trzeba robić w więcej niż jednym sklepie. My na razie obskakujemy trzy :-) 

Rozczarowania

Tak to jest, kiedy człowiek nie zgłębi kraju, do którego wyjeżdża. Szwajcaria zawsze kojarzyła mi się z górami i długą śnieżną zimą. Bardzo cieszyłam się, że wreszcie moje kupione w zeszłym roku biegówki będą w codziennym użyciu przez parę miesięcy. Nasz szwajcarski współlokator na pytanie, jak wyglądają zimy w naszej okolicy mówił, że miewa problemy z podjechaniem pod dom, tzn. czasem nie udaje mu się do niego  dojechać (mieszkamy na wsi na takim wzgórzu, a droga do nas prowadząca nie jest solona). Nie mogłam się więc doczekać.

Po naszym wyjeżdzie do Czech i Polski na Święta dostaliśmy wiadomość, że zrobiło się biało i pięknie.

Niestety po powrocie na początku stycznia zastaliśmy szarzyznę i deszcz "padający w lewo", jak zaobserwował nasz przeuroczy gość Wojtas, którego przywieźliśmy do kraju gór. I właściwie krajobraz nie zmienił się zbytnio przez cały styczeń. Wpędziło mnie to w takie przygnębienie, że dopiero teraz otrząsnęłam się z niego na tyle, żeby być w stanie pisać te słowa :-) Kiedy na początku lutego spadło trochę śniegu, wyciągnęłam moje biedne przykurzone biegówki i wyruszyłam przed dom. Nie zaszłam za daleko - niestety śniegu było stanowczo za mało. Operację powtórzyłam za dwa dni, kiedy wydawało się, że może być lepiej. Tym razem byłam zawzięta, więc po około godzinie noszenia nart na plecach oraz przyprawieniu im wielu bojowych rys :-(  w czasie, kiedy próbowałam się na nich poruszać, trafiłam na jakąś łąkę z nawianym śniegiem. Po wykonaniu na niej kilkunastunastu okrążeń zaniosłam narty na plecach do domu... Niestety nie było im dane zobaczyć więcej zimy. (Z różnych względów, o których nie będę na razie pisać, nie za bardzo mogłam zafundować biegówkom podróż w bardziej dla nich sprzyjające miejsce. Bo oczywiście w górach zima w tym czasie była).

Po tych nieudanych przygodach nastąpił czas "wielkich" mrozów. I wtedy już byłam pewna, że moje wyobrażenia o prawdziwej szwajcarskiej zimie (nie tej w górach, ale w mieście), były tylko moim wymysłem. Mimo że temperatury w mieście nie były tak niskie jak w Polsce w tym czasie, zaczęło się wilekie narzekanie. U Boba w pracy wszyscy wyczekiwali już wiosny, na jakimś blogu o Szwajcarii wyczytałam, że to już prawie klęska - nawet fontanny nie działają (!!??), itd... A ja nawet ani razu nie założyłam getrów pod spodnie...

Wtedy przypomniały mi się nasze zeszłoroczne rozmowy skypowe z Bobem - kiedy on chodził u siebie (czyli w Szwajcarii) w krótkich spodenkach, ja w Warszawie ciągle nosiłam nie za grubą, ale zawsze  kurtkę...

Do tego wszystkiego doszły jeszcze tegoroczne kiepskie warunki lodowe w Kanderstegu.

No naprawdę rozczarowanie. Właściwie nawet ucieszyłam się, że zaczęła się wiosna, bo oszukana zima powodowała tylko narastanie złości.

Oczywiście ani razu nie mieliśmy większych problemów, żeby dojechać samochodem do domu.

Co zwiedzić

Oboje z Bobem nie jesteśmy specjalnymi fanami muzeów, więc uważnie wybieramy te, do których pójdziemy. I jak na razie tutejsze dwa, które odwiedziliśmy były strzałem w dziesiątkę. Celem tego wpisu miało być ich zarekomendowanie. Niestety, odwiedzając przed chwilą stronę internetową miejsca naszych ostatnich odwiedzin, dowiedziałam się, że Muzeum Zabawek w Davos 14tego kwietnia tego roku przestanie istnieć. Zrobiło mi się strasznie przykro, bo muzeum jest naprawdę cudowne. A i powód jest przykry - decyzja o zamknięciu związana jest z ciężką chorobą Angeli Prader, do której należą wszystkie wystawiane tam zabawki. 

Gdyby więc ktoś miał okazję być w tamtych okolicach do 13tego kwietnia, bardzo zachęcam do odwiedzin.

Nam udało się tam zajrzeć "dzięki" lekko uszkodzonemu w sobotę kolanu Boba. 

Zdjęcie pochodzi ze strony  http://www.spielzeugmuseum-davos.ch/00_frameset_de.html.    

Najstarsza z zabawek pochodzi jeszcze z 17tego wieku. Są  tam przepięknie wyrzeźbione z kości słoniowej miniaturkowe mebelki autorstwa więźniów wojennych z czasów Napoleona. Można obejrzeć moje marzenie dzieciństwa - miniaturkowe domki dla lalek, mini sklepy i apteki. Wśród nich jest też sanatorium z "Czarodziejskiej Góry" Tomasza Manna (przyznam, że nie czytałam, więc dla mnie podobnych - sanatorium z książki faktycznie znajdowało się w Davos). Są lalki z prawdziwymi włosami, pierwsze lalki Barbie oraz prototypy tychże (dosyć brzydkie :-)).
Dalej - marzenie dzieciństwa Boba, czyli pociągi (w pokaźnej ilości). A na ostatnim piętrze - metalowe zabawki ruchome.

Parę z tych zabawek można obejrzeć na stronie internetowej muzeum http://www.spielzeugmuseum-davos.ch/00_frameset_de.html. 

Innym muzeum, które warto odwiedzić, jeśli trafi się w szeroko pojęte okolice Berna (promień 70km :-)) jest Maison Cailler, czyli dom czekoladek firmy Cailler w Broc-Gruyere (to to Gruyere znane z serów). Skusiła nas oczywiście nazwa oraz obiecana degustacja czekoladek na koniec. Cały pokaz (bo po muzeum chodzi się razem z grupą) przygotowany jest z myślą o dzieciach, ale i my byliśmy zachwyceni :-). Jest historia czekolady  opowiedziana w wersji 4D (czwarty D powoduje, że cieknie ślinka :-)), worki z ziarnami kakao, które można sobie popodgryzać :-), mała taśma  produkująca czekoladki, a na koniec nieograniczona degustacja czekoladek Cailler! Dla chętnych jest też sala kinowa z krótkimi głównie starymi filmami o czekoladzie. No i oczywiście możliwość zakupienia w sklepie tych, które były wyjątkowo smaczne. Dla zainteresowanych informacje na stronie http://www.cailler.ch/en/Chocolaterie/Information.aspx  (wstęp dla dzieci do 16tu lat jest bezpłatny! :-)).






Po degustacji warto przejść się po okolicy fabryki czekoladek - miasteczko Gruyere i pobliskie jezioro są przepiękne. W Gruyere czeka jeszcze na nas muzeum Gigera, na razie odwiedziliśmy jego bar - polecam!
Na zdjęciu po lewej widoczne jest wnętrze baru wraz ze statywem do mikrofonu zaprojektowanym przez Gigera dla Korn. 

I do tego dla odwiedzających Berno mogę jeszcze polecić dwudziestominutowy "Bern show" serwowany za trzy franki w centrum informacji turystycznej przy parku z niedźwiedziami. Jest to krótka, ale bardzo ciekawie ozdobiona efektami historia Berna.

Recycling przez CH

Teraz trochę o śmieciach. Podobno Szwajcaria jest liderem jeśli chodzi o recycling. Nie wiem, na ile to aktualne dane, w każdym razie dobrze jej to wychodzi. Według danych sprzed paru lat ponad 40% śmieci jest recyclowanych. Zastanawiam się trochę, na ile wynika to z faktycznej dbałości o ekologię, a na ile z oszczędności. No ale liczy się efekt.

Idea polega na tym, że śmieci, których się nie segreguje, należy wyrzucać w specjalnie do tego przeznaczonych workach. Można je kupić w supermarketach, przy czym każda gmina ma swoje własne, być może różniące się cenami. Nasze Koeniz na przykład liczy sobie za jeden 35 litrowy worek 2 franki. Natomiast segregowanie nagradzane jest w ten sposób, że można takich śmieci pozbyć się za darmo pod warunkiem dostarczenia ich do specjalnych kontenerów oczywiście. 

I tak: segreguje się szkło. Są nawet trzy rodzaje pojemników - na szkło zielone, brązowe i "białe". Są pojemniki na puszki aluminiowe i pozostałe puszki osobno. W odpowiednie miejsca można też wyrzucić baterie a także olej silnikowy. Do tego są kontenery na butelki PET. Czasem razem z butelkami PET można wyrzucać również butelki po mleku, ale nie zawsze, więc należy uważnie przeczytać, co na takim kontenerze jest napisane. W niektórych miejscach na butelki po mleku jest specjalny pojemnik. Niestety, co jest w sumie dosyć zaskakujące, nie segreguje się pozostałych rodzajów plastików. W wielu miejscach są również pojemniki na kapsułki Nespresso (i tylko te).

Natomiast niezrozumiałym dla mnie utrudnieniem są papier i kartony. Te można wyrzucić tylko raz w miesiącu w wyznaczonych miejscach. Każda miejscowość ma swój kalendarz, który mówi, kiedy można pozbyć się swoich papierów. Jest to dosyć stresujące jak dla mnie :-), bo przegapienie TEGO dnia oznacza składowanie śmieci przez najbliższy miesiąc gdzieś w domu. Co więcej, trzeba się do tego całkiem przyłożyć. Przede wszystkim osobno należy przygotować papier, osobno kartony. I nie wszystko, co wydawało by się być papierem lub kartonem można wyrzucić - na przykład nie nadają się do tego serwetki papierowe, kartonowe opakowania po detergentach ani kartony po pizzy...

Po tym wstępnym posegregowaniu co wolno, czego nie wolno i co jest czym, należy poukładać papiery/kartony osobno w ładne kosteczki i związać je sznurkiem. Co do sznurka - nie jestem pewna, czy może być dowolny, więc na wszelki wypadek kupiliśmy sznurek, który się nazywa "recycling schnur". Miesięczny okres oczekiwania w razie niepowodzenia nie pozwala na eksperymenty :-) Absolutnie nie wolno wkładać papierów/kartonów np. do papierowej torby na zakupy, mimo że wydaje się to dobrym pomysłem - czasem ciężko przecież jest poukładać w kosteczkę porwane kawałki. Podobno w niektórych miejscach Szwajcarii jest to dozwolone, u nas nie. Niewłaściwe przygotowanie papierowych śmieci kończy się tym, że nie zostają zabrane i musimy się przemęczyć z nimi następny miesiąc...

Szwajcarski niemiecki - krótka lekcja pierwsza

Najpierw zaznaczę, że post o języku kosztuje mnie sporo wysiłku, więc na razie będzie skromnie. Do tego, mimo najszerszych chęci nie mam stuprocentowej pewności, czy wszystko, co napiszę jest prawdą :-) (głównie chodzi tu o dokładną pisownię, przyczyny pewnie będą jasne niżej). Ale starałam się solidnie przygotować zanim zaczęłam pisać. Bardziej zaawansowane  lekcje nastąpią zapewne po dłuuugim czasie.

W Szwajcarii jednym z języków urzędowych jest niemiecki. Właściwie większość kantonów jest niemieckojęzyczna. I z taką wiedzą przeżyłam większość swojego dotychczasowego życia. Nie ukrywam, że niesamowitym zaskoczeniem było dla mnie odkrycie, że te niemieckojęzyczne kantony rozmawiają dialektem, a właściwie dla utrudnienia różnymi jego odmianami. Również wiele stacji radiowych i telewizyjnych posługuje się, no właśnie nawet tu mam problem, Schwyzerdütsch, Schwiizertüütsch, Schwizertitsch itd (odpowiednie słowo należy wybrać w zależności od tego, czy mieszka się w Bernie, Zurychu, Bazylei itd - kolejność niezachowana).

I żeby było jasne, jest to dialekt na tyle różny od niemieckiego, że Niemcy Szwajcarów nie rozumieją. Trafiłam nawet na dyskusję Szwajcarów, w której jeden sugerował, że szwajcarski niemiecki nie powinien być nazywany dialektem, ale odrębnym językiem. Nie wgłębiam się. Dość, że naprawdę się różni. Mnie osobiście podoba się dużo bardziej niż Hochdeutsch. Na moje niewprawne ucho brzmi jak mieszanka niemieckiego z norweskim (który to język kojarzę jedynie z kilkakrotnie oglądanego filmu "Kumple", ale przecież mogę mieć swoje skojarzenie. Na ile zdołałam się zorientować nie tylko ja takie mam, więc tym bardziej mogę o nim napisać :-)).

Na pocieszenie - wszyscy Szwajcarzy powinni znać niemiecki. Szwajcarski jest tylko językiem mówionym, ewentualnie pisanym na fejsbuku :-), więc w szkole wszyscy uczą się niemieckiego. Tak więc jeśli trafimy na miłą osobę, wystarczy poprosić, żeby przeszła na Hochdeutsch.

Jeśli ktoś jest ciekawy, znalazłam stronę z próbkami głosowymi różnych odmian szwajcarskiego http://www.dialekt.ch/liste.htm. 

Kluczem do dobrej wymowy w szwajcarskim jest gardłowe "ch" (brzmiące tak, jakby, delikatnie mówiąc, czyściło się gardło) - chyba ulubiona głoska tego narodu. Wszędzie podawanym jako reprezentatywne słowo szwajcarskiego niemieckiego jest CHUCHICHÄSCHTLI  (kredens kuchenny). Podobno można zyskać sobie sympatię Szwajcarów wymawiając je poprawnie. Ale nie wiem, czy to faktycznie wystarczy :-). Istnieje nawet teoria, że skrót CH oznaczający Szwajcarię nie pochodzi wcale od Confoederatio Helvetica, ale właśnie od ich słynnego chrząkającego "ch" :-).

Tyle tytułem wstępu. Na razie nie jestem gotowa, aby zagłębiać się w różnice gramatyczne i inne bardziej zaawansowane cechy szwajcarskiego. Ale pomyślałam, że parę słówek pozwalających poczuć się swobodnie w samoobsługowym sklepie :-) nie zaszkodzi.

Tak więc mały słowniczek część pierwsza (uwaga: może się to odrobinę różnić w zależności, od tego, w jakim kantonie jesteśmy)

• Grüezi                           Dzień dobry (słówko to słyszałam wymawiane na co najmniej trzy sposoby)
• Grüezi mitenand            Dzień dobry wszystkim ("mitenand" jest zawsze dodawane, jeśli mówi się "dzień dobry" więcej niż jednej osobie)
• Salü,  Salü zäme            odpowiednio: Cześć, Cześć wszystkim
• Merci, Merci vilmal        odpowiednio: Dziękuję, Dziękuję bardzo (niektórzy mówią "Danke", ale ale między k i e wciskają jeszcze swoje gardłowe                                          ch). Merci wymawiane jest ze zwykłym r, a nie tym francuskim.
• (Uf) Widerluege, Ade     oba oznaczają "Do zobaczenia", ewentualnie Ade mitenand jako "Do zobaczenia wszystkim"

Właściwie w sklepie to powinno wystarczyć :-) Ewentualnie rada, której udzielił mi Bob to to, że nie proszą tutaj o drobne. A było to po tym, jak po raz pierwszy robiłam zakupy i pani zadała mi niespodziewanie pytanie, którego nie zrozumiałam. Ale uznałam, że na pewno pyta, czy nie mam drobnej końcówki. No więc przeszukałam monety i odpowiedziałam, że nie (przy okazji nie to nei). Wszystkiemu przyglądał się Bob i powiedział mi potem, że pani pytała mnie  o kartę stałego klienta :-). p.s. teraz już trochę lepiej rozumiem :-).

Cdn...

Slow life :-) (uwaga: post pewnie głównie dla pań)

Tym razem coś zupełnie innego. Ale w końcu miało być mydło i powidło.

Nie wiem, jaka jest oficjalna definicja modnego chyba ostatnio sformułowania "slow life". Pewnie dla każdego inna. Ale mam wrażenie, że samodzielne robienie  kosmetyków z naturalnych półproduktów się w nią wpisuje. I właśnie o tym chcę napisać. I nie chodzi tu o krojenie ogórka w plasterki i leżenie z nim drętwo na łóżku. (A tak naprawdę wybrałam ten tytuł, żeby ewentualnie był bardziej chwytliwy :-) bo na modzie mi jakoś specjalnie nie zależy).

Natknęłam się jakiś czas temu trochę przypadkowo na stronę sklepu z półproduktami do produkcji kosmetyków mazidla.com i oniemiałam. Pamiętam jak jeszcze przed czasami internetu (czyli przed czasami, kiedy w domu lub w szkole miałam do niego dostęp) znalazłam u babci książkę "Wielka księga ziół" czy jakoś tak. Była jak dla mnie przeciekawa i pełna przepisów na kremy, toniki, sera i tym podobne z użyciem hydrolatów, maceratów i innych dziwnych niewiadomogdziedodostania substancji. I po tylu latach właśnie na stronie mazideł wszystkie je znalazłam. Oprócz nich jest tam pełno receptur na kremy, balsamy, toniki, żele właśnie. Poszperałam trochę na stronie sklepu, trochę poza i okazało się, że takich sklepów jest więcej. I co ciekawe, całkiem sporo ludzi eksperymentuje sobie z kosmetykami w domu. Przygotowałam więc sporą listę zakupów i przy najbliższej wizycie w Polsce zamówiłam małe domowe laboratorium ze zlewkami, łyżeczkami miarowymi, papierkami lakmusowymi  i różnymi półproduktami. W tej chwili jestem już po drugich zakupach i zupełnie wsiąkłam w "kręcenie" i eksperymentowanie :-)

A wszystko piszę po to, żeby zachęcić do tego samego. Nie jest to wcale trudne, szczególnie jeśli trzyma się ściśle podanych przepisów. A przy odrobinie czasu poświęconego na czytanie opisów półproduktów, bądź studiowaniu odpowiednich wątków na forum wizaz.pl (kopalnia informacji), można podmieniać składniki receptur na bardziej nam pasujące.  

Jasne, czasem coś nie wyjdzie, coś się źle rozpuści, konsystencja będzie nie taka, ale przy zachowaniu zalecanych stężeń oraz pilnowaniu co z czym można połączyć i niestety ewentualnym wykluczeniu uczulających nas rzeczy, i tak takie samorobione kosmetyki będą "zdrowsze" niż sklepowe. Przede wszystkim dokładnie wiadomo co i w jakich ilościach się dodaje. Można przygotowaywać małe porcje np. kremu  bez użycia żadnych konserwantów (do zużycia w około dwa tygodnie). Przy większych ilościach, które mają starczyć na dłużej, trzeba tego koserwantu trochę dodać. Ale po pierwsze dostępne są konserwanty naturalne, a  po drugie - taką większą porcję kosmetyku i tak zazwyczaj należy zużyć w ciągu trzech miesięcy i przechowywać w lodówce. I to już chyba daje do myślenia, jakie ilości konserwantów muszą być w kosmetykach sklepowych...

A druga kwestia - ostatnio zrobiłam sobie krem z koenzymem Q10. Okazuje się, że ten koenzym ma silnie pomarańczowy kolor nie do zabicia np. różowym ekstraktem z truskawki. I tak się zastanawiam, jak w takim razie się dzieje, że sklepowe kremy z koenzymem Q10 są śnieżnobiałe...Albo jest go tam tak mało, albo nie wiem po co dodaje się czegoś neutralizującego kolor. W takim domowym kremie można mieć tak duże stężenia aktywnych składników, jakie tylko są zalecane. 

A to wszystko za niewysoką cenę. Dla przykładu pierwszy lepszy krem z kwasem hialuronowym przy zgrubnym liczeniu (i zaokrąglaniu w górę) kosztuje 6-7zł/30ml. Chyba najbardziej wypasiony przeciwzmarszczkowy żel jaki znalazłam wśród przepisów na stronie mazideł kosztuje ok. 40zł/30ml. 

Co więcej, już te najtańsze i najprostsze kompozycje naprawdę działają. Przy bardziej problematycznej cerze trzeba na początku poeksperymentować, żeby znaleźć właśnie TE. Bo niestety może się okazać, że niektóre substancje nas uczulają... Z drugiej strony ja taką problematyczną cerę zawsze miałam i powoli zaczynam sądzić, że tym problemem była cała ta sklepowa chemia.

Pojawiła się ostatnio na rynku firma fridge, która sprzedaje takie naturalne kosmetyki z 2,5-miesięczną datą ważności i koniecznością przechowywania w lodówce. Pewnie dobre, ale ceny są naprawdę kosmiczne (z ciekawości można sprawdzić na fridgebyyde.com, ale naprawdę tylko z ciekawości i po to, żeby nabrać ochoty do własnych eksperymentów :-)).

A jeśli ktoś w dalszym ciągu nie ma ochoty na domowe laboratorium, polecam zamiast żeli pod prysznic świetne mydła domowej roboty znajomej http://mydlarnia-tuli.pl/index.php. 

Uwaga: cały wątek powstał wyłącznie z mojej fascynacji nowym hobby :-).

Korki

"You know you've been in Switzerland too long when you expect to be delayed by road works" and "you aren't surprised when a perfectly good road is torn and repaved".

Otóż wieczne roboty drogowe i spowodowane nimi korki są nie tylko polską przypadłością. Przyczyny tychże robót są faktycznie różne, tym niemniej liczą się przecież efekty. Generalnie jest to dosyć rozczarowujące, że w kraju, który jest pokryty autostradami wszędzie tam, gdzie tylko można, często nie da się polegać na czasach podanych przez google maps. 

Są trasy, na przykład dobrze nam swego czasu znana Zurych-Berno, na których należy stosować jak najbardziej  "polski" przelicznik czasu przejazdu. I remonty dróg nie są jedyną przyczyną. Tam po prostu zawsze w godzinach codziennego szczytu są korki. Remont jest tylko gwoździem do trumny.

Znana z korków jest również Bazylea w kierunku wjazdowym do ch. Szczególnie w niedzielę wieczorem, kiedy wraca się z weekendu. Trasa polecana Warszawiakom tęskniącym za krajem  (czyli czasem mnie :-)) - można poczuć się jak w Jankach :-).

Nasze pierwsze zetknięcie z legendarną pod tym względem Bazyleą było szczególnie bolesne, bo trafiliśmy dodatkowo na wypadek. I tu, kolejne rozczarowanie - informacja o tym, że nie jest to zwykły korek, wyświetlona była jedynie na tablicach znajdujących się tuż przed miejscem wypadku. Wszyscy nieszczęśnicy w ogonku (w tym my) sterczeli w pełnej nieświadomości. No bo przecież nigdy nie wiadomo, gdzie ten ewentualny wypadek jest i czy po przewleczeniu się ślimaczym tempem przez pół godziny warto jeszcze próbować potencjalne miejsce przestoju objechać. Tak więc nasza podróż opóźniła się o dwie godziny, czyli jakieś 100%.  Z bardziej pozytywnych aspektów tych dodatkowych dwóch godzin - całkiem cenny "widok" (a bardziej "usłych" :-)) Szwajcarów wygrywających na klaksonach melodyjki. Cenny, bo to naród jednak znacznie mniej wylewny niż my. 

i ciągle korek...

Zakupy w Szwajcarii

W związku z uwagami napływającymi od mojego wiernego czytelnika (pozdrawiam Cię serdecznie Harasiu! :-)), postanowiłam zmierzyć się ze stopniowym opisywaniem kraju, w którym przyszło mi być. A właściwie z moim odbiorem jego mieszkańców i ich różnych zwyczajów. 

Dotychczasowa ubogość takich wpisów wynika głównie z faktu, że mało czasu spędzam z rdzennymi Szwajcarami. Tak więc wszelkie obserwacje mogą  być obarczone błędem. Rozpoczynam zatem od tego, co można zaobserwować "na ulicy".

Znalazłam gdzieś ostatnio blog z powielonym zdaje się tekstem pod tytułem "You know you've been in Switzerland too long when.." Niektóre z punktów są zapewne wspólne dla krajów niemieckojęzycznych, inne są chyba śmieszne dla nie-Europejczyków (tekst, zdaje się, jest napisany przez Amerykanina). W każdym razie postanowiłam uczynić z nich szkielet moich wpisów.

I tak na dzisiaj:

"You know you've been in Switzerland too long when you wonder why anyone would want to shop outside of working hours".

No właśnie. To jedna z rzeczy, do których ciężko mi się przyzwyczaić. To oczywiście bardzo miłe, że  sprzedawcy pracują wtedy, kiedy inni - zazwyczaj sklepy (włącznie w centrami handlowymi) czynne są do 18.30 lub 19.00. Biorąc pod uwagę to, że każdy w ciągu dnia ma przerwę na lunch, zakupy należy robić niezwłocznie po opuszczeniu pracy i na głodzie. Właściwie nie wiem, w jakich godzinach się tu pracuje, ale np. Bob obecnie kończy o 19tej, więc na luksus kupienia czegokolwiek poza czwartkiem i sobotą właściwie nie może sobie pozwolić. Dlaczego poza czwartkiem? Otóż w Bernie jest to dzień handlowy i wiele sklepów wydłuża godziny pracy do 20tej lub 21szej. W sobotę plany zakupowe należy realizować do 16tej lub 17tej. 

W niedzielę oczywiście wszystko jest zamknięte. To wszystko powoduje, że duże centra handlowe zatrudniają na soboty dodatkowe osoby do kierowania ruchem w okolicy sklepów.

To, co wydaje mi się zupełnie nielogiczne, to zagospodarowanie przerwy na lunch. Sklepy robią ją sobie w tym samym czasie, co firmy. W związku z tym jeśli ktoś akurat nie jest głodny w południe i chciałby ten czas jakoś wykorzystać, to pozostaje chyba tylko spacer po parku. Trochę tu wyolbrzymiam - istnieją sklepy otwarte w tym czasie (to te, które nie mają przerwy na lunch). Ale i tak nie rozumiem dlaczego te, które się zamykają,  nie mogą zrobić tego o ciut innej godzinie.

Wracając do niedzieli, tutaj jest według mnie największy hit. Bo tak naprawdę niezupełnie wszystko jest zamknięte - działają na szczęście stacje benzynowe i sklepy przy nich. Ale handel w nich jest objęty ograniczeniami. Można zakupić jedynie rzeczy nadające się do użycia w podróży. I tak: nie można kupić sześciopaku piw na wieczór, ale sześć sztuk piwa jak najbardziej. Na tej samej zasadzie nie będzie tam litrowych lodów. Można kupić banana, ale ogórka nie. Kiełbaska do zjedzenia na surowo jest dozwolona,  a taka przeznaczona do gotowania nie. Prezerwatywy tak, pasta do zębów nie, itd...  

Boulderownia gotowa!

Udało nam się już właściwie skończyć naszą strychową boulderownię drytoolową. Wymaga jeszcze odrobiny pracy, ale już można robić sobie obwodziki i trenować czwórki i dziewiątki. Kupiliśmy też ławeczkę i 17kg żelaza na początek :-) Mała i niska, ale nasza! Zdjęcia z różnych stadiów jej powstawania.

Zaległości ciąg dalszy – Medji

W jeden z poprzednich weekendów postanowiliśmy w końcu odwiedzić polecany gorąco rejon skałkowy nieopodal Zermatt. Do Medji wybieraliśmy się już od dłuższego czasu, ale trochę bez przekonania – przewodnik pokazywał niewiele dróg, z czego wiele raczej poza naszym zasięgiem. Ale ponieważ tym razem weekend miał być dosyć chłodny w okolicach Berna, natomiast na południu CH prognozowane były sensowne temperatury, Medji stało się bardziej atrakcyjne. Do tego wyczytaliśmy w przewodniku, że słońce świeci tam cały dzień, więc postanowiliśmy sprawdzić nowe miejsce.

Widok na drugą stronę doliny

Podejście pod wspinanie zajmuje około pół godziny, prowadzi przez piękny omszały las, ale prawie cały czas dosyć ostro pod górkę.

Kiedy tylko zobaczyliśmy skałę z bliska, szczęki nam opadły – prześliczny rejon i długie, naprawdę estetyczne rysowe drogi w gnejsie. Tak naprawdę drogi są kilkuwyciągowe, ale i poszczególne wyciągi potrafią mieć 40 metrów.

Niestety przed godziną drugą po słońcu nie było ani śladu, więc zrobiło się naprawdę zimno (ściana znajduje się jakieś 1400 m n.p.m.). W sobotę podjęliśmy więc raczej próby wspinania, ale nie daliśmy rady rozgrzać się na tyle, żeby znaleźć w tym przyjemność.  Postanowiliśmy więc odpuścić i wrócić w niedzielę z nadzieją, że wcześniej słoneczko będzie miło grzało. Z naszych obserwacji wynikło, że skała ma wystawę wschodnią. Do tego słońce pojawia się tam z małym poślizgiem, bo po przeciwnej stronie doliny znajdują się góry, które długo chowają je za sobą. Dlatego też w niedzielę na większej części ściany słonecznie było przez niecałe dwie godzinki. Udało nam się więc trochę powspinać, ale cały wyjazd sklasyfikowaliśmy jako rekonesans przed cieplejszymi czasami. Jeśli ktoś byłby w okolicach Zermatt i miał ochotę na fajne skałkowe wspinanie, to naprawdę zachęcam. Drogi nie tylko z wyglądu są przepiękne. Tutaj link do stronki z opracowaniem na temat rejoniku, topo i kilkoma fajnymi zdjęciami: http://www.st-niklaus.ch/site/images/links/klettergarten-medji.pdf

Tu moje bezskuteczne próby nauki klinowania bez oszukiwania... 

Rejon jest bardzo zadbany - w puszce znajduje się pełne topo

Hand Jammer

A na koniec troszkę zwiedzania - zdecydowanie wymarłe o tej porze roku St Niklaus oraz tryskające życiem Zermatt :-)

W St Niklaus